ارث از زن به شوهر: هر آنچه باید بدانید

مرد در نظام حقوقی ایران تحت شرایط خاص و مشخصی از همسر متوفی خود ارث می برد. این حق توارث، که بر مبنای عقد نکاح دائم بنا نهاده شده، سهم مشخصی را از ترکه زوجه برای زوج تعیین می کند که بسته به وجود یا عدم وجود فرزند برای متوفی، متفاوت خواهد بود.

شناخت دقیق قوانین مربوط به ارث، به ویژه در موضوع ارث از زن به شوهر، برای حفظ حقوق و جلوگیری از هرگونه ابهام یا تضییع حق بسیار ضروری است. پیچیدگی های این حوزه می تواند سؤالات متعددی را برای افراد ایجاد کند؛ از جمله اینکه آیا قانون جدیدی در این زمینه وجود دارد، سهم مرد در صورت وجود یا عدم وجود فرزند چقدر است، و چه عواملی ممکن است مانع از ارث بردن شوهر شوند. این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع و دقیق بر اساس قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران، به تمامی این پرسش ها پاسخ می دهد و ابهامات رایج را برطرف می سازد. با مطالعه این مطلب، درک روشنی از مبانی قانونی، نحوه محاسبه سهم الارث، شرایط و موانع ارث بری شوهر از زن حاصل خواهید کرد.

مبانی قانونی ارث مرد از زن: کلیات و اصول اولیه

در نظام حقوقی ایران، اساس توارث و ارث بری از فرد متوفی، بر دو پایه نسب و سبب استوار است که در ماده 861 قانون مدنی به صراحت ذکر شده است. رابطه سببیت که در اینجا مورد بحث ماست، به رابطه زوجیت دائم میان زن و شوهر اشاره دارد. به این معنا که اگر میان زن و مردی عقد نکاح دائم برقرار باشد، پس از فوت یکی از آن ها، دیگری از وی ارث خواهد برد.

ماده 940 قانون مدنی، یکی از مواد کلیدی در این زمینه است که مقرر می دارد: زوجین که زوجیت آنها دائم باشد و ممنوع از ارث نباشند از یکدیگر ارث می برند. این ماده به روشنی شرط اصلی توارث میان زوجین را وجود عقد نکاح دائم معرفی می کند. بنابراین، شرط اولیه و اساسی برای اینکه مرد بتواند از همسرش ارث ببرد، این است که در زمان فوت زن، رابطه زوجیت دائم و معتبر بین آن ها برقرار بوده و مانعی نیز برای ارث بردن وجود نداشته باشد. همچنین، زنده بودن زوج در لحظه فوت زوجه از دیگر شرایط بدیهی و لازم برای تحقق این امر است.

نکته مهمی که در خصوص سهم ارث مرد از زن وجود دارد و غالباً با ابهام همراه است، بحث تفاوت در ارث بری از اموال منقول و غیرمنقول است. برخلاف گذشته که زن از عین اموال غیرمنقول شوهر ارث نمی برد و فقط از قیمت آن سهم داشت، مرد از کلیه اموال زن، اعم از منقول (مانند پول، طلا، خودرو، لوازم منزل و …) و غیرمنقول (مانند زمین، خانه، مغازه و …) به یک نسبت و بدون هیچ محدودیتی ارث می برد. این موضوع اهمیت دارد که بدانیم سهم شوهر از تمام دارایی های همسر متوفی محاسبه و پرداخت می شود و تفاوتی بین انواع اموال وجود ندارد.

آیا قانون جدیدی برای ارث مرد از زن وجود دارد؟ (رفع ابهام رایج)

در جامعه، گاهی شایعات یا تصوراتی در مورد «قانون جدید ارث» یا تغییرات اساسی در نحوه ارث بردن مرد از زن مطرح می شود که می تواند ابهاماتی را برای عموم مردم ایجاد کند. لازم است به صراحت بیان شود که تاکنون هیچ قانون جدید و اساسی که نظام کلی ارث مرد از زن را دستخوش تغییرات بنیادین کند، به تصویب نرسیده است.

قوانین مربوط به ارث زوجین، که عمدتاً در کتاب هفتم از جلد سوم قانون مدنی جمهوری اسلامی ایران (مواد 861 تا 949) تدوین شده اند، همچنان مبنای قانونی برای تقسیم ترکه محسوب می شوند. این مواد قانونی، ریشه در فقه اسلامی دارند و قواعد آمره به شمار می روند؛ به این معنا که نمی توان برخلاف آن ها توافقی انجام داد یا شرطی گذاشت که منجر به تغییر ماهیت یا میزان سهم الارث شود. بنابراین، هر آنچه در خصوص سهم الارث شوهر از زن در قانون مدنی آمده، کماکان معتبر و لازم الاجراست و قانون جدیدی در این باره به وجود نیامده است.

البته لازم به ذکر است که برخی اصلاحات جزئی در خصوص ارث زوجین صورت گرفته است، اما این اصلاحات بیشتر مرتبط با ارث بردن زن از مرد و نحوه تقسیم اموال غیرمنقول بوده اند. به عنوان مثال، پیش از اصلاح ماده 946 قانون مدنی در سال 1387، زوجه تنها از اموال منقول و قیمت عرصه (زمین) ارث می برد و از اعیانی (ساختمان) سهمی نداشت. با اصلاح این ماده، زن نیز از قیمت اعیانی ارث می برد و حق تصرف در آن را دارد. اما این تغییرات در مورد سهم الارث مرد از زن صدق نمی کند، چرا که مرد همواره از تمامی اموال زوجه (منقول و غیرمنقول) به یک نسبت ارث می برده است. ذکر این نکته صرفاً برای رفع ابهام کلی در مورد قانون جدید ارث است و تأکید دارد که سهم مرد از زن، تغییر اساسی نیافته است.

میزان سهم الارث مرد از زن متوفی: نحوه محاسبه

سهم الارث مرد از زن متوفی، یک سهم الارث با فرض است. یعنی میزان آن به صورت مشخص در قانون مدنی تعیین شده و بستگی به وجود یا عدم وجود فرزند یا نوه برای زن متوفی دارد. این فرض، به معنای سهمی است که در قرآن کریم مشخص و بیان شده است. در ادامه به تشریح دقیق این دو حالت می پردازیم:

سهم الارث مرد از زن در صورت وجود فرزند یا نوه

اگر زن متوفی دارای فرزند (چه از همسر فعلی و چه از ازدواج قبلی) یا نوه باشد، سهم الارث شوهر از تمامی اموال زوجه، اعم از منقول و غیرمنقول، به میزان یک چهارم (¼) از کل ترکه خواهد بود. این حکم بر اساس ماده 946 قانون مدنی تعیین شده است. مفهوم فرزند در اینجا شامل اولاد بلافصل متوفی (دختر و پسر) و همچنین نوه ها می شود. اگر فرزندان فوت کرده باشند اما نوه داشته باشند، نوه ها به قائم مقامی فرزندان، در تعیین سهم الارث شوهر مؤثر خواهند بود. در این حالت، مابقی ترکه (سه چهارم) بین سایر وراث، طبق طبقات و درجات ارث، تقسیم می شود.

مثال کاربردی: فرض کنید زنی فوت کرده و 100 میلیون تومان دارایی (شامل وجه نقد، طلا و یک واحد آپارتمان) و یک فرزند پسر دارد. در این صورت، سهم الارث شوهر از مجموع این دارایی ها، یک چهارم خواهد بود، یعنی 25 میلیون تومان. 75 میلیون تومان باقی مانده به فرزند وی می رسد. لازم به ذکر است که فرزندخوانده در قانون ایران وارث محسوب نمی شود و حضور او در تعیین سهم الارث شوهر تأثیری ندارد، مگر اینکه متوفی (زن) در زمان حیات خود به نفع او وصیتی کرده باشد که البته وصیت فقط تا ثلث اموال نافذ است.

سهم الارث مرد از زن در صورت عدم وجود فرزند یا نوه

در صورتی که زن متوفی هیچ فرزند یا نوه ای (نه از همسر فعلی و نه از همسران قبلی) نداشته باشد، سهم الارث مرد از زن به یک دوم (½) از کل ترکه افزایش می یابد. این حکم نیز بر پایه ماده 946 قانون مدنی استوار است. در این حالت، اگر علاوه بر شوهر، سایر وراث مانند پدر و مادر متوفی نیز در قید حیات باشند، مابقی ترکه (یک دوم) بین آن ها تقسیم می شود. در صورت عدم وجود هیچ وارث دیگری از طبقات و درجات ارث (مانند پدر، مادر، خواهر، برادر و …)، مابقی ترکه (یعنی همان یک دوم باقی مانده) نیز به شوهر رد می شود. این مفهوم رد در ماده 949 قانون مدنی توضیح داده شده است: در صورت نبودن هیچ وارث دیگر به جز زوج یا زوجه، زائد بر سهم الارث به او رد می شود. به عبارت دیگر، در این حالت خاص، شوهر تمام ترکه را به ارث خواهد برد.

مثال کاربردی: فرض کنید زنی فوت کرده و 100 میلیون تومان دارایی دارد و هیچ فرزند یا نوه ای ندارد. همسر و پدر و مادرش در قید حیات هستند. در این حالت، سهم الارث شوهر 50 میلیون تومان (یک دوم) خواهد بود. 50 میلیون تومان باقی مانده بین پدر و مادر متوفی (هر کدام یک سوم از 50 میلیون، یعنی حدود 16.66 میلیون تومان) و یا سایر وراث طبق قانون ارث تقسیم می شود. حال اگر زن متوفی هیچ وارثی جز شوهر خود نداشته باشد، شوهر علاوه بر یک دوم فرض خود، یک دوم باقی مانده ترکه را نیز از طریق رد به ارث خواهد برد و مالک تمام دارایی ها می شود.

تأثیر سایر وراث بر سهم شوهر

سهم الارث شوهر از زن متوفی، یک سهم با فرض ثابت است که وجود یا عدم وجود فرزند آن را تعیین می کند. این سهم ثابت، تحت تأثیر وجود سایر وراث قرار نمی گیرد و همیشه ابتدا سهم زوج کسر می شود، سپس مابقی ترکه بین دیگر وراث تقسیم می گردد. برای درک بهتر این موضوع، می توانیم وضعیت های مختلف را در جدول زیر خلاصه کنیم:

وضعیت وراث	سهم الارث شوهر	نکات تکمیلی
شوهر تنها وارث باشد	تمام ترکه	یک دوم به فرض و یک دوم به رد (ماده 949 قانون مدنی)
شوهر با پدر و مادر متوفی (بدون فرزند)	1/2 (یک دوم)	مابقی (1/2) بین پدر و مادر تقسیم می شود.
شوهر با فرزندان (بدون پدر و مادر)	1/4 (یک چهارم)	مابقی (3/4) بین فرزندان تقسیم می شود.
شوهر با پدر و مادر و فرزندان	1/4 (یک چهارم)	مابقی (3/4) ابتدا سهم پدر و مادر (هر کدام 1/6) کسر شده، سپس مازاد بین فرزندان تقسیم می شود.
شوهر با سایر طبقات و درجات ارث (مثلاً خواهر و برادر متوفی)	1/2 یا 1/4 (بسته به وجود فرزند)	سهم شوهر ثابت است و با سایر وراث تداخلی ندارد.

همانطور که مشاهده می شود، وجود سایر وراث، میزان سهم الارث شوهر را تغییر نمی دهد، بلکه تنها بر نحوه تقسیم مابقی ترکه تأثیر می گذارد. شوهر همیشه سهم ثابت خود را بر مبنای وجود یا عدم وجود فرزند دریافت می کند.

سهم الارث شوهر از همسر متوفی، چه با فرزند و چه بدون فرزند، یک حق ثابت و قانونی است که بر اساس ماده 946 قانون مدنی تعیین شده و پیش از تقسیم مابقی ترکه بین سایر وراث، از کل دارایی ها کسر می شود.

شرایط و موانع ارث بردن مرد از زن

ارث بردن، یک حق قانونی است اما این حق نیز مانند سایر حقوق، مشروط به وجود شرایطی و عدم وجود موانعی است. در خصوص ارث از زن به شوهر، علاوه بر مبانی کلی که در بخش های قبل توضیح داده شد، لازم است به جزئیات شرایط و موانع قانونی نیز پرداخته شود تا از بروز هرگونه اشتباه در محاسبات و تقسیم ترکه جلوگیری گردد.

شرایط ضروری برای ارث بردن

برای اینکه شوهر بتواند از زن متوفی ارث ببرد، سه شرط اساسی باید محقق شوند:

• وجود عقد نکاح دائم و معتبر در زمان فوت: همانطور که ماده 940 قانون مدنی تصریح می کند، توارث میان زوجین تنها در صورت وجود عقد نکاح دائم و معتبر امکان پذیر است. بنابراین، اگر رابطه زوجیت از نوع موقت (صیغه) باشد یا عقد دائم به دلایلی مانند فسخ نکاح یا طلاق بائن قبل از فوت زوجه پایان یافته باشد، مرد از زن ارث نخواهد برد.
• زنده بودن شوهر در زمان فوت همسر: این یک اصل بدیهی در قانون ارث است. برای اینکه فردی از متوفی ارث ببرد، باید در زمان فوت مورث (در اینجا زن)، در قید حیات باشد. اگر شوهر پیش از زن فوت کند یا همزمان با او از دنیا برود (و نتوان تقدم و تأخر زمانی را اثبات کرد)، توارث صورت نمی گیرد.
• عدم وجود موانع ارث: حتی با وجود عقد نکاح دائم و زنده بودن شوهر، اگر یکی از موانع قانونی ارث بر سر راه باشد، شوهر از ارث محروم خواهد شد. این موانع در ادامه به تفصیل توضیح داده می شوند.

موانع ارث مرد از زن

موانع ارث، شرایطی هستند که مانع از ارث بردن فرد، حتی با وجود رابطه سببیت یا نسبی، می شوند. مهمترین موانع ارث در خصوص ارث مرد از زن عبارتند از:

• قتل عمد مورث توسط وارث (شوهر): طبق ماده 880 قانون مدنی، در صورتی که شخصی عمداً مورث خود را به قتل برساند، از ارث محروم می شود. این حکم شامل حال شوهر نیز می شود؛ اگر ثابت شود که مرد همسر خود را عمداً به قتل رسانده است، از او ارث نخواهد برد.
• کفر: ماده 881 قانون مدنی مقرر می دارد که کافر از مسلمان ارث نمی برد. بنابراین، اگر زن مسلمان باشد و شوهر کافر، مرد از زن ارث نخواهد برد.
• لعان: لعان یکی از موانع خاص ارث بری است که در ماده 882 و 883 قانون مدنی توضیح داده شده است. لعان زمانی رخ می دهد که زوجین یکدیگر را به زنا متهم کنند و این اتهام در دادگاه ثابت شود. با تحقق لعان، رابطه زوجیت قطع شده و توارث میان زوجین از بین می رود.
• ازدواج موقت (صیغه): همانطور که قبلاً اشاره شد، در نکاح موقت، توارث میان زوجین برقرار نیست. این یک قاعده آمره است و حتی اگر در ضمن عقد موقت، شرط توارث نیز گنجانده شود، آن شرط باطل و بلااثر خواهد بود.
• طلاق: وضعیت ارث بری در صورت طلاق کمی پیچیده تر است و به نوع طلاق و زمان فوت بستگی دارد:
  • طلاق رجعی: در طلاق رجعی، زن در مدت عده (معمولاً سه ماه و ده روز) همچنان در حکم همسر است و رابطه زوجیت به طور کامل قطع نشده است. ماده 943 قانون مدنی بیان می کند که اگر شوهر، زن خود را به طلاق رجعی مطلقه کند، هر یک از آن ها که قبل از انقضای عده بمیرد، دیگری از او ارث می برد. بنابراین، اگر زن در مدت عده طلاق رجعی فوت کند، شوهر از او ارث خواهد برد.
  • طلاق بائن: در طلاق بائن، رابطه زوجیت بلافاصله پس از طلاق قطع می شود و امکان رجوع بدون عقد مجدد وجود ندارد. در این نوع طلاق، اگر زن پس از طلاق بائن فوت کند، شوهر از او ارث نخواهد برد.
  • طلاق در حال بیماری: ماده 944 قانون مدنی به شرایط خاصی اشاره دارد که مرد در حال بیماری زن خود را طلاق می دهد. این ماده بیشتر ناظر بر ارث بردن زن از شوهر در این شرایط است و بیان می دارد که اگر شوهر در حال بیماری زن خود را طلاق دهد و ظرف یک سال از تاریخ طلاق به علت همان بیماری فوت کند و زن ازدواج نکرده باشد، زن از او ارث می برد. اما این قاعده به طور مستقیم برای ارث مرد از زن در حال بیماری زن و طلاق او صدق نمی کند، مگر اینکه قصد فرار از ارث اثبات شود.

نکات حقوقی مرتبط و مکمل

علاوه بر شرایط و موانع اصلی، برخی نکات حقوقی دیگر نیز می توانند بر میزان سهم الارث مرد از زن تأثیرگذار باشند یا حداقل در روند تقسیم ترکه مطرح شوند:

• وصیت نامه: زن می تواند تا یک سوم (ثلث) از اموال خود را از طریق وصیت نامه به هر کسی که بخواهد (از جمله شوهر) منتقل کند. وصیت نامه تا این میزان نافذ و معتبر است و پس از پرداخت دیون، مقدم بر تقسیم ارث بین وراث (از جمله شوهر) خواهد بود. اگر وصیت بیش از ثلث اموال باشد، نیاز به تنفیذ (رضایت) سایر وراث دارد.
• هبه و صلح: نقل و انتقالات مالکیت که در زمان حیات زن از طریق عقودی مانند هبه (بخشش) یا صلح انجام شده باشد، از ترکه خارج می شوند. به این معنا که اگر زن در زمان حیات خود، مالی را به شوهر یا شخص دیگری بخشیده یا صلح کرده باشد، آن مال دیگر جزو ماترک او محسوب نشده و مشمول قوانین ارث نمی گردد.
• بدهی های متوفی: طبق قانون، پیش از هرگونه تقسیم ارکه میان وراث، ابتدا باید بدهی ها و دیون متوفی (مانند مهریه، نفقه معوقه، وام ها، مالیات و …) از دارایی او پرداخت شود. پس از تسویه کامل دیون است که مابقی اموال به عنوان ترکه خالص بین وراث، از جمله شوهر، تقسیم خواهد شد. این اصل در ماده 868 قانون مدنی تصریح شده است.

مسائل خاص و پرتکرار در ارث مرد از زن

در کنار مباحث اصلی مربوط به ارث مرد از زن، برخی سوالات و ابهامات خاص نیز وجود دارد که در ادامه به آن ها می پردازیم تا درک جامعی از این موضوع فراهم شود.

سهم الارث مرد از زن در صورت تعدد همسران مرد

موضوع تعدد زوجات (داشتن چند همسر) بیشتر در بحث ارث زن از شوهر مطرح می شود؛ جایی که یک مرد فوت کرده و چند همسر دائمی از او به جا مانده باشد، که در آن صورت سهم یک هشتم یا یک چهارم بین تمامی همسران به تساوی تقسیم می گردد. اما در خصوص ارث از زن به شوهر، این مسئله به شکل دیگری مطرح می شود.

اگر مردی همزمان چند همسر دائم داشته باشد و یکی از این همسران (زوجه) فوت کند، سهم الارث مرد از همسر فوت شده طبق همان قوانین کلی (یک چهارم در صورت وجود فرزند و یک دوم در صورت عدم وجود فرزند) محاسبه می شود. به عبارت دیگر، سهم شوهر از ترکه همسر متوفی، مستقل از وجود همسران دیگر او (که در قید حیات هستند) محاسبه می شود و ارتباطی به اینکه زوجه متوفی، همسر اول، دوم یا سوم مرد بوده، ندارد. اموال هر زن به طور جداگانه و بر اساس وراث خود او تقسیم می گردد و سهم الارث شوهر از هر یک از همسران متوفی، مستقل از دیگری است. بنابراین، وجود همسران دیگر برای مرد، تأثیری بر میزان سهم الارث او از همسر متوفی نخواهد داشت.

تفکیک اموال منقول و غیرمنقول در ارث شوهر

همانطور که قبلاً اشاره شد، یکی از اصلاحات مهم در قانون ارث، مربوط به ارث بردن زن از شوهر و نحوه تقسیم اموال غیرمنقول بود. قبل از اصلاحیه ماده 946 قانون مدنی، زن تنها از قیمت اموال غیرمنقول (زمین و بنا) ارث می برد و از خود عین آن مالک نمی شد. اما این محدودیت هیچ گاه برای ارث مرد از زن وجود نداشته است.

مرد از تمام اموال زن متوفی، چه منقول (مانند پول، سهام، خودرو، طلا، لوازم منزل) و چه غیرمنقول (مانند خانه، زمین، باغ، مغازه)، به یک نسبت و بدون هیچ گونه تفکیک یا محدودیتی ارث می برد. به عبارت دیگر، سهم یک چهارم یا یک دوم شوهر، از مجموع ارزش کلیه دارایی های زوجه متوفی (پس از کسر دیون و وصایا) محاسبه و به وی تعلق می گیرد. این موضوع، اطمینان خاطر را به دنبال دارد که سهم قانونی شوهر از تمامی دارایی های همسر، بدون در نظر گرفتن نوع مال، به او می رسد و نیازی به تبدیل اموال غیرمنقول به وجه نقد برای پرداخت سهم الارث او نیست؛ بلکه او می تواند به نسبت سهم خود، مالک بخشی از عین اموال نیز شود.

مراحل قانونی پس از فوت زن

پس از فوت زن و به منظور تقسیم قانونی ترکه و تعیین سهم الارث هر یک از وراث، از جمله شوهر، لازم است مراحل قانونی مشخصی طی شود. این مراحل به صورت خلاصه عبارتند از:

1. دریافت گواهی فوت: اولین گام، مراجعه به اداره ثبت احوال و دریافت گواهی فوت رسمی متوفی است. این سند برای تمامی مراحل بعدی ضروری است.
2. درخواست انحصار وراثت: پس از دریافت گواهی فوت، ورثه (یا یکی از آن ها) باید با در دست داشتن مدارک لازم (مانند گواهی فوت، عقدنامه، شناسنامه وراث و متوفی، استشهادیه امضا شده توسط شهود) به شورای حل اختلاف آخرین اقامتگاه متوفی مراجعه کرده و درخواست گواهی انحصار وراثت را تقدیم کنند. شورای حل اختلاف پس از طی مراحل قانونی و انتشار آگهی، گواهی انحصار وراثت را صادر می کند که در آن نام وراث و میزان سهم الارث هر یک به صورت رسمی قید شده است.
3. تقسیم ترکه: پس از صدور گواهی انحصار وراثت، می توان نسبت به تقسیم ترکه اقدام کرد. این تقسیم می تواند با توافق تمامی وراث صورت گیرد. اگر وراث به توافق نرسند، می توان از طریق دادگاه و با طرح دعوای تقسیم ترکه، از دادگاه درخواست کرد تا با نظارت کارشناس، اموال تقسیم و سهم هر وارث (از جمله شوهر) به او تسلیم شود.

این مراحل تضمین کننده این است که تقسیم ارث زن متوفی، از جمله تعیین سهم شوهر، به صورت کاملاً قانونی و شفاف انجام پذیرد.

نتیجه گیری

موضوع ارث از زن به شوهر، یکی از جنبه های مهم و البته گاهی پیچیده در نظام حقوقی ایران است که شناخت دقیق آن برای تمامی افراد مرتبط، اعم از شوهران متوفی، سایر وراث و حتی فعالان حقوقی، از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس قانون مدنی، توارث میان زوجین تنها در عقد نکاح دائم برقرار بوده و سهم الارث مرد از همسر متوفی، بستگی به وجود یا عدم وجود فرزند برای زوجه دارد: در صورت وجود فرزند، سهم شوهر یک چهارم و در صورت عدم وجود فرزند، سهم او یک دوم از تمامی اموال (منقول و غیرمنقول) خواهد بود.

همانطور که در این مقاله به تفصیل شرح داده شد، موانعی چون قتل عمد، کفر، لعان، ازدواج موقت و برخی حالات طلاق (مانند طلاق بائن یا پایان یافتن عده در طلاق رجعی) می توانند مانع از ارث بردن شوهر شوند. همچنین، هیچ «قانون جدید» اساسی که موجب تغییرات بنیادین در این قواعد شود، به تصویب نرسیده و قوانین موجود کماکان مبنای عمل هستند. پیچیدگی های مربوط به تعیین دیون، وصایا و نحوه تقسیم عملی ترکه، همواره لزوم دقت و آگاهی کامل را گوشزد می کند.

در نهایت، برای اطمینان از صحت محاسبات، جلوگیری از هرگونه تضییع حقوق و طی کردن مسیر قانونی به بهترین نحو، توصیه اکید می شود که در مواجهه با پرونده های ارث، حتماً از مشاوره حقوقی تخصصی بهره مند شوید. کارشناسان حقوقی با اشراف کامل به جزئیات قانون مدنی و رویه های قضایی، می توانند راهنمایی های لازم را ارائه کرده و از بروز مشکلات احتمالی جلوگیری نمایند. برای دریافت مشاوره حقوقی اختصاصی و جلوگیری از هرگونه تضییع حقوق، با کارشناسان ما تماس بگیرید.

سوالات متداول

آیا مرد از تمام اموال زن ارث می برد؟

بله، مرد از تمامی اموال زن متوفی، اعم از منقول (مانند پول، طلا، خودرو) و غیرمنقول (مانند خانه و زمین)، به یک نسبت ثابت (یک چهارم یا یک دوم) ارث می برد و محدودیتی در نوع اموال وجود ندارد.

آیا فرزندخوانده در تعیین سهم الارث مرد تأثیر دارد؟

خیر، بر اساس قانون مدنی ایران، فرزندخوانده وارث قانونی محسوب نمی شود و حضور او در تعیین سهم الارث شوهر از زن متوفی، تأثیری ندارد. مگر اینکه زن در زمان حیات خود به نفع فرزندخوانده وصیتی کرده باشد که آن هم تا میزان ثلث اموال نافذ است.

در صورت طلاق، آیا شوهر از زن ارث می برد؟

بستگی به نوع طلاق و زمان فوت دارد. در طلاق رجعی، اگر زن در مدت عده فوت کند، شوهر از او ارث می برد. اما در طلاق بائن و یا پس از اتمام مدت عده در طلاق رجعی، رابطه زوجیت قطع شده و شوهر از زن ارث نخواهد برد.

اگر زن وصیت کرده باشد، سهم الارث شوهر چه تغییری می کند؟

وصیت زن تا یک سوم (ثلث) اموالش نافذ و مقدم بر تقسیم ارث است. اگر زن در وصیت نامه خود قسمتی از اموال را به کسی (از جمله شوهر) وصیت کرده باشد، آن مقدار ابتدا از ترکه کسر شده و سپس سهم الارث قانونی شوهر (یک چهارم یا یک دوم) از مابقی ترکه محاسبه می شود. وصیت بیش از ثلث نیاز به رضایت سایر وراث دارد.

آیا مهریه بر سهم الارث مرد تأثیرگذار است؟

بله، مهریه از جمله دیون ممتازه متوفی محسوب می شود و پرداخت آن مقدم بر تقسیم ارث است. اگر مهریه زن پرداخت نشده باشد، ابتدا باید از کل دارایی های او پرداخت شود و سپس سهم الارث مرد از زن از مابقی ترکه خالص محاسبه و به او تعلق گیرد.

آیا مرد از زن صیغه ای ارث می برد؟

خیر، توارث میان زوجین تنها در عقد نکاح دائم برقرار است. در ازدواج موقت (صیغه)، هیچ گونه رابطه توارثی میان زن و مرد وجود ندارد و حتی توافق بر خلاف آن نیز باطل است.

ارجاعات قانونی

• ماده 861 قانون مدنی
• ماده 864 قانون مدنی
• ماده 868 قانون مدنی
• ماده 880 قانون مدنی
• ماده 881 قانون مدنی
• ماده 882 قانون مدنی
• ماده 883 قانون مدنی
• ماده 913 قانون مدنی
• ماده 940 قانون مدنی
• ماده 943 قانون مدنی
• ماده 944 قانون مدنی
• ماده 945 قانون مدنی
• ماده 946 قانون مدنی (اصلاحی)
• ماده 948 قانون مدنی
• ماده 949 قانون مدنی