نمونه درخواست رفع توقیف اموال

نمونه درخواست رفع توقیف اموال، برگه ای حقوقی است که توسط شخص ذی نفع برای درخواست آزادسازی دارایی توقیف شده به مراجع قضایی یا ثبتی ارائه می شود. این درخواست شامل اطلاعات هویتی، مشخصات مال توقیف شده و دلایل قانونی رفع توقیف است که می تواند شامل پرداخت بدهی، گذشت طلبکار یا اثبات اشتباه در توقیف باشد.

در نظام حقوقی هر کشوری، توقیف اموال یکی از ابزارهای قانونی برای تضمین اجرای تعهدات مالی یا احکام قضایی است. اما همان قدر که این اقدام می تواند مؤثر باشد، رفع توقیف نیز فرآیندی حیاتی برای بازگرداندن حقوق مالکان و آزادسازی دارایی های آن ها محسوب می شود. زمانی که دارایی یک فرد، اعم از ملک، خودرو، حساب بانکی یا سایر اموال منقول و غیرمنقول، به دلیل بدهی، مهریه، نفقه یا جرایم مالی توقیف می شود، زندگی عادی و فعالیت های اقتصادی او با چالش های جدی مواجه خواهد شد. در چنین شرایطی، آگاهی از نحوه درخواست رفع توقیف اموال و مراحل قانونی آن، نقشی کلیدی در حفظ حقوق و بازگرداندن آرامش به افراد دارد.

شناخت دقیق انواع توقیف، دلایل قانونی برای درخواست رفع آن و طی کردن گام به گام فرآیند اداری و قضایی، از جمله ضرورت هایی است که هر فرد درگیر با این مسئله باید به آن مسلط باشد. این مقاله با هدف ارائه یک راهنمای جامع و کاربردی، به بررسی تمامی جنبه های مربوط به رفع توقیف اموال می پردازد. از تعریف و اهمیت این فرآیند گرفته تا شرایط و دلایل قانونی، مراحل عملی و حتی ارائه نمونه های کاربردی از درخواست های رفع توقیف، تمام جزئیات مورد نیاز را پوشش خواهیم داد تا خوانندگان بتوانند با درک کامل و اطمینان خاطر، برای احقاق حق خود اقدام کنند.

توقیف اموال: انواع، دلایل و مراجع صالح

توقیف اموال اقدامی قانونی است که به موجب آن، مال یا دارایی یک شخص از دسترس وی خارج شده و تحت نظر مرجع قضایی یا ثبتی قرار می گیرد تا حقوق طلبکار یا خواهان تامین شود. این فرآیند می تواند به دلایل مختلف و توسط مراجع گوناگون صورت گیرد و شناخت انواع آن برای اقدام صحیح جهت رفع توقیف، ضروری است.

انواع توقیف

توقیف اموال در نظام حقوقی ایران به اشکال گوناگونی انجام می شود که هر یک دارای شرایط و اهداف خاص خود هستند:

• توقیف اجرایی: این نوع توقیف زمانی صورت می گیرد که یک حکم قطعی از دادگاه صادر شده یا سندی لازم الاجرا (مانند چک، سفته یا اسناد رسمی رهنی) وجود دارد و محکوم علیه یا متعهد از اجرای آن امتناع می کند. مرجع صالح برای این توقیف، دایره اجرای احکام دادگاه یا اداره اجرای ثبت اسناد و املاک است. هدف اصلی توقیف اجرایی، فراهم آوردن زمینه برای فروش اموال و پرداخت بدهی از محل آن است. این توقیف قوی ترین نوع توقیف محسوب می شود زیرا مستقیماً به منظور وصول طلب انجام می پذیرد.
• توقیف تأمینی: قبل از صدور حکم نهایی و قطعیت آن، خواهان می تواند از دادگاه درخواست توقیف تأمینی اموال خوانده را بنماید. هدف از توقیف تأمینی، جلوگیری از نقل و انتقال یا مخفی کردن اموال توسط خوانده در طول دادرسی است تا در صورت صدور حکم به نفع خواهان، اموالی برای اجرای حکم وجود داشته باشد. این توقیف موقت بوده و اعتبار آن منوط به صدور و قطعیت حکم اصلی است. معمولاً برای صدور دستور توقیف تأمینی، خواهان باید خسارت احتمالی را به صورت وجه نقد یا ضمانت نامه بانکی به صندوق دادگستری تودیع کند.
• توقیف دستور موقت: دستور موقت نیز شبیه توقیف تأمینی است، با این تفاوت که جنبه حمایتی فوری از حقوق خواهان را دارد. این دستور در مواردی صادر می شود که تأخیر در رسیدگی به اصل دعوا ممکن است موجب ورود خسارت جبران ناپذیری به خواهان شود. صدور دستور موقت نیز اغلب مستلزم تودیع خسارت احتمالی توسط خواهان است.
• توقیف ثبتی: این نوع توقیف توسط اداره ثبت اسناد و املاک و بر اساس اسناد رسمی لازم الاجرا مانند سند ازدواج (برای مهریه)، چک یا سفته (در صورتی که در دفتر اسناد رسمی به اجرا گذاشته شده باشند) انجام می شود. در توقیف ثبتی، نیازی به مراجعه به دادگاه نیست و مستقیماً از طریق واحد اجرای ثبت اقدام می شود. فرآیند این توقیف اغلب سریع تر از توقیف قضایی است.

دلایل رایج توقیف اموال

اموال افراد به دلایل متعددی ممکن است توقیف شود. آشنایی با این دلایل به درک بهتر وضعیت و انتخاب مسیر صحیح برای رفع توقیف کمک می کند:

• بدهی و عدم ایفای تعهدات مالی: شایع ترین دلیل توقیف اموال، عدم پرداخت بدهی ها و ایفای تعهدات مالی است. این موارد می تواند شامل چک های برگشتی، سفته های پرداخت نشده، اقساط وام های بانکی، بدهی های مربوط به قراردادهای تجاری و هرگونه تعهد مالی دیگری باشد که شخص از انجام آن سرباز زده است. طلبکار پس از اثبات طلب خود و صدور حکم یا لازم الاجرا شدن سند، می تواند از طریق مراجع قانونی درخواست توقیف اموال بدهکار را بدهد.
• مهریه و نفقه: در دعاوی خانواده، به ویژه در خصوص مهریه و نفقه، امکان توقیف اموال زوج (یا پدر در مورد نفقه فرزند) وجود دارد. زوجه یا ذی نفع نفقه می تواند با ارائه سند ازدواج یا حکم دادگاه، نسبت به توقیف اموال مرد اقدام کند تا حقوق مالی خود را وصول نماید. این توقیف می تواند هم از طریق دادگاه (اجرای احکام خانواده) و هم از طریق اداره ثبت (برای مهریه مندرج در سند ازدواج) صورت گیرد.
• جرایم مالی و کلاهبرداری: در برخی پرونده های کیفری، به خصوص جرایم مالی مانند کلاهبرداری، اختلاس، خیانت در امانت و پولشویی، دادگاه می تواند برای جبران ضرر و زیان بزه دیده و یا تضمین پرداخت جزای نقدی، اقدام به توقیف اموال متهم یا محکوم علیه کند. این توقیف معمولاً به دستور دادستان یا قاضی پرونده و از طریق اجرای احکام کیفری انجام می شود.
• دعاوی حقوقی و اختلافات مالی: جدای از بدهی های صریح، در بسیاری از دعاوی حقوقی که موضوع آن ها اختلافات مالی است، مانند دعاوی ناشی از قراردادها، خسارت وارده، یا دعاوی مربوط به سهم الشرکه، ممکن است خواهان برای تضمین اجرای حکم احتمالی یا جلوگیری از تضییع حقوق خود، درخواست توقیف اموال طرف مقابل را مطرح کند.

شرایط و دلایل قانونی برای درخواست رفع توقیف اموال

برای اینکه درخواست رفع توقیف اموال از سوی مراجع قانونی پذیرفته شود، باید دلایل و شرایط مشخصی وجود داشته باشد که اثبات کند ادامه توقیف دیگر موجه نیست. این دلایل، اساس و بنیان درخواست شما را تشکیل می دهند.

پرداخت کامل بدهی یا اجرای تعهد

مهمترین و رایج ترین دلیل برای درخواست رفع توقیف اموال، پرداخت کامل مبلغ بدهی یا انجام تعهدی است که منجر به توقیف شده بود. زمانی که محکوم علیه یا مدیون، دین خود را به طور کامل ادا کند، دیگر دلیلی برای ادامه توقیف وجود نخواهد داشت.

• نحوه اثبات پرداخت: اثبات پرداخت از اهمیت بالایی برخوردار است. این اثبات می تواند از طریق ارائه رسید بانکی (فیش واریزی)، گواهی از بانک مبدأ یا مقصد مبنی بر انجام تراکنش، یا توافق نامه رسمی میان طرفین که در آن به پرداخت بدهی و تسویه حساب اشاره شده باشد، صورت گیرد. در برخی موارد، طلبکار خود به دایره اجرا مراجعه کرده و اعلام وصول طلب می کند که بهترین و سریع ترین راه است.

ابرا یا گذشت محکوم له/طلبکار

ابرا به معنای چشم پوشی طلبکار از حق خود است و گذشت نیز به همین معنا، اما بیشتر در موارد حقوقی و کیفری کاربرد دارد. اگر طلبکار (محکوم له) به هر دلیلی، از دریافت طلب خود چشم پوشی کند یا رضایت دهد که توقیف برداشته شود، این امر یکی از دلایل معتبر برای رفع توقیف خواهد بود.

• لزوم تنظیم اقرارنامه رسمی یا عادی معتبر: گذشت طلبکار باید به صورت رسمی و مستند به مرجع صالح ارائه شود. بهترین راه، تنظیم اقرارنامه رسمی در یکی از دفاتر اسناد رسمی است که در آن، طلبکار به صراحت اعلام کند از طلب خود گذشته و رضایت به رفع توقیف دارد. در صورت تنظیم اقرارنامه عادی، باید امضای طلبکار توسط مرجع قضایی یا دفاتر خدمات قضایی تأیید شود تا از اعتبار کافی برخوردار باشد.

فسخ یا ابطال حکم توقیف

در برخی موارد، ممکن است حکم یا دستور توقیف از ابتدا دارای ایرادات شکلی یا ماهوی باشد و بعداً توسط مرجع قضایی بالاتر یا همان مرجع صادرکننده، فسخ یا ابطال گردد. این اتفاق می تواند به دلایل زیر رخ دهد:

• به دلیل ایراد شکلی یا ماهوی به روند توقیف: مثلاً اگر توقیف بدون رعایت تشریفات قانونی انجام شده باشد، یا مالی توقیف شده باشد که متعلق به شخص بدهکار نبوده، یا حکم اولیه دارای اشکالات حقوقی باشد که منجر به ابطال آن شود. در این صورت، با ارائه حکم فسخ یا ابطال توقیف، می توان برای رفع آن اقدام کرد.

پایان یافتن مدت توقیف

این مورد بیشتر در خصوص توقیف های تأمینی یا دستوری موقت صادق است. گاهی دادگاه برای مدت زمان مشخصی دستور توقیف می دهد یا اعتبار توقیف تأمینی منوط به ارائه دادخواست اصلی در مهلت مقرر است. در صورتی که مدت مقرر به پایان رسیده باشد و خواهان در آن زمان اقدام لازم را انجام نداده باشد، یا شرایط ادامه توقیف از بین رفته باشد، می توان درخواست رفع توقیف را مطرح کرد.

اشتباه در توقیف یا تعلق مال به شخص ثالث (اعتراض ثالث اجرایی)

یکی از دلایل شایع و مهم برای درخواست رفع توقیف، اشتباه در شناسایی مالک مال توقیف شده است. این اتفاق زمانی می افتد که مالی به اشتباه و به جای اموال بدهکار، از شخص ثالثی توقیف شده باشد که هیچ گونه بدهی یا ارتباطی با پرونده اصلی ندارد. در این صورت، شخص ثالث می تواند از طریق «اعتراض ثالث اجرایی» برای رفع توقیف اقدام کند.

• تشریح مفهوم اعتراض ثالث اجرایی و شرایط آن: اعتراض ثالث اجرایی، دعوایی است که شخص ثالث (فردی غیر از طرفین اصلی دعوا) به عملیات اجرایی پرونده ای که اموال او در آن توقیف شده است، اعتراض می کند. برای طرح این اعتراض، شخص ثالث باید دلایل و مدارک کافی برای اثبات مالکیت خود بر مال توقیف شده را به دادگاه یا مرجع اجرای احکام ارائه دهد. این مدارک می تواند شامل سند مالکیت، قولنامه، فاکتور خرید یا هر سند مثبته دیگری باشد. دادگاه پس از بررسی مدارک و مستندات، در صورت احراز حقانیت معترض ثالث، دستور رفع توقیف را صادر خواهد کرد.

سایر دلایل قانونی

گاهی اوقات، دلایل دیگری نیز ممکن است برای رفع توقیف وجود داشته باشد، از جمله عدم رعایت تشریفات قانونی در توقیف (مثلاً توقیف اموال منقول بدون حضور مأمور اجرا یا بدون تنظیم صورت جلسه صحیح)، یا توقیف اموالی که طبق قانون جزو مستثنیات دین محسوب می شوند و نباید توقیف می شدند (که در بخش های بعدی به تفصیل به آن می پردازیم).

مراحل گام به گام درخواست رفع توقیف اموال

فرآیند درخواست رفع توقیف اموال، یک رویه اداری و قضایی است که نیازمند رعایت مراحل دقیق و ارائه مدارک مستند است. بی دقتی در هر یک از این مراحل می تواند منجر به تأخیر یا رد درخواست شود. در ادامه به صورت گام به گام این مراحل را تشریح می کنیم:

گام اول: شناسایی مرجع صالح

اولین و مهمترین گام، شناسایی مرجعی است که دستور توقیف را صادر کرده یا صالح به رسیدگی به درخواست رفع توقیف است. بسته به نوع توقیف و ماهیت پرونده، مرجع صالح متفاوت خواهد بود:

• دادگاه صادرکننده حکم (اجرای احکام مدنی): اگر توقیف بر اساس حکم دادگاه (مدنی) صورت گرفته باشد، درخواست رفع توقیف باید به دایره اجرای احکام همان دادگاه صادرکننده حکم تقدیم شود. این دایره مسئول نظارت بر اجرای احکام و همچنین بررسی درخواست های مرتبط با توقیف و رفع آن است.
• شورای حل اختلاف: در مواردی که مبلغ بدهی کم باشد و پرونده در صلاحیت شورای حل اختلاف قرار گرفته باشد، درخواست رفع توقیف نیز باید به همان شورای حل اختلاف ارائه شود.
• اداره ثبت اسناد و املاک (برای توقیف های ثبتی): اگر توقیف بر اساس اسناد رسمی لازم الاجرا مانند مهریه یا چک از طریق اداره ثبت انجام شده باشد، مرجع صالح برای رفع توقیف نیز واحد اجرای ثبت اسناد و املاک خواهد بود.
• دایره اجرای احکام کیفری: در صورت توقیف اموال به دلیل جرایم مالی و در پرونده های کیفری، درخواست رفع توقیف باید به دایره اجرای احکام کیفری دادسرا یا دادگاه صادرکننده حکم تقدیم گردد.

گام دوم: جمع آوری مدارک لازم

برای تنظیم درخواست و اثبات حقانیت خود، جمع آوری کامل و دقیق مدارک حیاتی است. این مدارک شامل موارد زیر است:

• کارت ملی و شناسنامه: برای احراز هویت درخواست کننده.
• مدارک مالکیت مال توقیف شده: شامل سند رسمی ملک، برگ سبز خودرو، پرینت گردش حساب بانکی یا گواهی از بانک مبنی بر توقیف، و یا هر مدرک دیگری که مالکیت شما را بر مال توقیف شده اثبات کند.
• مستندات پرداخت بدهی یا گذشت طلبکار: این مدارک می تواند شامل فیش واریزی، رسید بانکی، مصالحه نامه رسمی، اقرارنامه رسمی مبنی بر گذشت طلبکار، یا هر سندی که نشان دهنده تسویه حساب یا رضایت طلبکار باشد.
• حکم توقیف (در صورت وجود): اگر حکم یا دستور توقیف به شما ابلاغ شده است، ارائه آن به مرجع مربوطه کمک شایانی می کند.
• مدارک مربوط به اعتراض ثالث (در صورت لزوم): اگر شما شخص ثالث هستید و اموالتان به اشتباه توقیف شده، باید مدارکی ارائه دهید که مالکیت شما را بر آن مال اثبات کند، مانند سند رسمی خرید، قولنامه معتبر، یا فاکتورهای مربوطه.

گام سوم: تنظیم درخواست (دادخواست یا لایحه)

پس از شناسایی مرجع و جمع آوری مدارک، نوبت به تنظیم درخواست می رسد. این درخواست بسته به مورد، می تواند در قالب دادخواست یا لایحه ارائه شود:

• نکات کلیدی در تنظیم متن درخواست:
  • رسمی: متن باید با لحنی رسمی و حقوقی نوشته شود.
  • مستند: به شماره پرونده، شعبه صادرکننده حکم، مشخصات مال توقیف شده و مستندات پیوست شده (مثلاً رسید پرداخت) به وضوح اشاره شود.
  • شفاف: دلایل رفع توقیف (مانند پرداخت بدهی یا گذشت طلبکار) به صورت روشن و بدون ابهام بیان گردند.
  • فهرست پیوست ها: تمامی مدارکی که ضمیمه درخواست می کنید باید در انتهای آن فهرست شوند.

گام چهارم: ثبت و ارسال درخواست

در حال حاضر، اکثر درخواست های قضایی از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت و به مراجع مربوطه ارسال می شوند:

• از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی: با مراجعه به این دفاتر و ارائه مدارک و متن درخواست، کارشناسان مربوطه درخواست شما را در سامانه عدل ایران ثبت و به شعبه مربوطه ارسال می کنند. این روش، استاندارد و اجباری برای اکثر دعاوی و درخواست هاست.
• ارائه مستقیم به مرجع صالح (در موارد خاص): در برخی موارد بسیار محدود و خاص (مثلاً وقتی پرونده هنوز در مرحله تحقیقات مقدماتی است یا دستور قضایی خاصی صادر شده)، ممکن است نیاز به مراجعه مستقیم به دفتر شعبه صادرکننده دستور باشد. اما قاعده کلی، مراجعه به دفاتر خدمات قضایی است.

گام پنجم: پیگیری و دریافت دستور رفع توقیف

پس از ثبت درخواست، مرحله پیگیری آغاز می شود:

• نحوه پیگیری پرونده: شما می توانید با استفاده از کد رهگیری یا شماره پرونده، از طریق سامانه ثنا یا با مراجعه حضوری به دایره اجرای احکام مربوطه، وضعیت پرونده خود را پیگیری کنید.
• ارائه دستور رفع توقیف به نهادهای مربوطه: پس از صدور دستور رفع توقیف توسط مرجع صالح، باید یک نسخه از این دستور را (که معمولاً به صورت سیستمی به نهادها ارسال می شود یا توسط شما به صورت فیزیکی ارائه می گردد) به نهادهایی که توقیف را اجرا کرده اند، ارائه دهید. مثلاً برای رفع توقیف خودرو به پلیس راهور، برای رفع توقیف ملک به اداره ثبت اسناد و املاک، و برای رفع توقیف حساب بانکی به بانک مربوطه مراجعه کنید. این اقدام برای عملیاتی شدن دستور رفع توقیف و آزادسازی کامل دارایی ضروری است.

آگاهی کامل از جزئیات و الزامات قانونی در هر مرحله از درخواست رفع توقیف اموال، نه تنها فرآیند را تسهیل می کند بلکه از بروز اشتباهات پرهزینه و اتلاف وقت نیز جلوگیری می نماید. هرچند این مراحل به ظاهر ساده به نظر می رسند، اما دقت در تکمیل هر بخش و ارائه مدارک معتبر، ضامن موفقیت در این فرآیند خواهد بود.

نمونه درخواست رفع توقیف اموال (متناسب با سناریوهای مختلف)

برای ملموس تر شدن فرآیند رفع توقیف، در این بخش چند نمونه از درخواست های رایج را ارائه می دهیم. این نمونه ها صرفاً قالب کلی هستند و باید با اطلاعات دقیق پرونده شما تکمیل شوند. همواره توصیه می شود قبل از تنظیم و ارائه درخواست نهایی، با یک وکیل یا مشاور حقوقی مشورت کنید.

نمونه ۱: درخواست رفع توقیف ملک/خودرو/حساب بانکی به دلیل پرداخت بدهی کامل

این قالب برای حالتی است که شما بدهی خود را پرداخت کرده اید و اکنون درخواست رفع توقیف از مال مورد نظر را دارید.

ریاست محترم ........................ (نام مرجع صالح: مثلاً دایره اجرای احکام مدنی دادگستری شهرستان [نام شهرستان] / واحد اجرای ثبت [نام اداره])

با سلام و احترام،

احتراماً به استحضار می رساند:
اینجانب ........................ فرزند ........................ به شماره ملی ........................ و شماره تماس ........................ ، محکوم علیه/مدیون پرونده اجرایی به شماره کلاسه ........................ صادره از آن مرجع محترم، می باشم.
همانطور که مستحضرید، به موجب پرونده فوق الذکر، اموال اینجانب شامل ........................ (نوع مال را دقیق بنویسید، مثلاً یک دستگاه آپارتمان به پلاک ثبتی ......... فرعی از اصلی ......... واقع در بخش ......... شهرستان ......... یا یک دستگاه خودروی سواری [نام خودرو] مدل [مدل] به شماره انتظامی [شماره] و شماره موتور [شماره موتور] و شماره شاسی [شماره شاسی] یا حساب بانکی شماره [شماره حساب] نزد بانک [نام بانک] شعبه [نام شعبه]) توقیف گردیده است.

بدینوسیله به اطلاع می رساند که اینجانب کلیه دین و محکوم به پرونده فوق را به مبلغ ........................ ریال به محکوم له/طلبکار محترم، آقای/خانم ........................ به شماره ملی ........................ ، به طور کامل پرداخت و تسویه نموده ام.
مستندات پرداخت شامل:
1. رسید پرداخت وجه به شماره [شماره رسید/تراکنش] مورخ [تاریخ]
2. [در صورت وجود: گواهی بانکی/مصالحه نامه/اقرارنامه]

با عنایت به پرداخت کامل بدهی و مرتفع شدن علت توقیف، بدینوسیله از محضر شریف آن ریاست/مدیریت محترم، صدور دستور مقتضی جهت رفع توقیف از مال مذکور و آزادسازی آن، مورد استدعاست.

با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
تاریخ
امضاء

نمونه ۲: درخواست رفع توقیف به دلیل ابرا یا گذشت محکوم له/طلبکار

این قالب زمانی استفاده می شود که طلبکار از حق خود گذشته و رضایت به رفع توقیف دارد.

ریاست محترم ........................ (نام مرجع صالح)

با سلام و احترام،

احتراماً به استحضار می رساند:
اینجانب ........................ فرزند ........................ به شماره ملی ........................ و شماره تماس ........................ ، مالک مال توقیف شده به شرح ذیل می باشم:
........................ (مشخصات دقیق مال توقیف شده را ذکر کنید، مثلاً یک دانگ مشاع از شش دانگ پلاک ثبتی ......... فرعی از اصلی .........)
این مال به دلیل ........................ (دلیل توقیف را ذکر کنید، مثلاً مطالبه مهریه یا بدهی ناشی از چک برگشتی) در پرونده اجرایی به شماره کلاسه ........................ صادره از آن مرجع محترم توقیف گردیده است.

بدینوسیله به اطلاع می رساند که محکوم له/طلبکار محترم پرونده فوق الذکر، آقای/خانم ........................ به شماره ملی ........................ ، طی ........................ (نوع سند: مثلاً اقرارنامه رسمی شماره ......... مورخ ......... تنظیمی در دفترخانه اسناد رسمی شماره ......... شهرستان ......... یا لایحه/درخواست کتبی مورخ ......... تقدیمی به آن مرجع)، به صورت کتبی و رسمی اعلام ابرا و گذشت از طلب خود نموده و رضایت کامل خویش را نسبت به رفع توقیف از مال اینجانب اعلام داشته اند.
مستندات پیوست:
1. تصویر مصدق ........................ (اقرارنامه/لایحه رضایت) محکوم له/طلبکار.

لذا با توجه به ابرا و گذشت محکوم له/طلبکار و مرتفع شدن دلیل توقیف، از محضر شریف آن ریاست/مدیریت محترم صدور دستور مبنی بر رفع توقیف از مال مذکور و اعاده آن به مالکیت اینجانب مورد تقاضاست.

با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
تاریخ
امضاء

نمونه ۳: درخواست رفع توقیف از اموالی که متعلق به شخص ثالث است (اعتراض ثالث اجرایی)

این قالب برای زمانی است که اموال شما به اشتباه در پرونده شخص دیگری توقیف شده و شما به عنوان شخص ثالث اعتراض دارید.

ریاست محترم ........................ (نام مرجع صالح: مثلاً دادگاه عمومی حقوقی شهرستان [نام شهرستان] برای اعتراض ثالث اجرایی)

با سلام و احترام،

احتراماً به استحضار می رساند:
اینجانب ........................ فرزند ........................ به شماره ملی ........................ و شماره تماس ........................ ، به عنوان شخص ثالث، نسبت به توقیف مال مشروحه ذیل، معترض می باشم:
........................ (مشخصات دقیق مال توقیف شده را ذکر کنید، مثلاً یک دستگاه خودروی سواری [نام خودرو] مدل [مدل] به شماره انتظامی [شماره] متعلق به اینجانب یا سهم الشرکه اینجانب در شرکت [نام شرکت])
این مال در پرونده اجرایی به شماره کلاسه ........................ صادره از ........................ (مرجع صادرکننده دستور توقیف) به شماره ملی ........................ که بین آقای/خانم ........................ (محکوم له) و آقای/خانم ........................ (محکوم علیه) جریان دارد، توقیف گردیده است.

اینجانب هیچ گونه بدهی یا تعهدی در خصوص پرونده اجرایی فوق الذکر نداشته و مال توقیف شده نیز متعلق به اینجانب بوده و هیچ گونه ارتباطی با محکوم علیه پرونده مذکور ندارد.
مدارک و مستندات اثبات مالکیت اینجانب:
1. تصویر مصدق سند مالکیت/برگ سبز/قرارداد فروش/فاکتور خرید [نام مال] مورخ [تاریخ]
2. [سایر مستندات مانند شهادت شهود، اسناد حسابداری و ...]

لذا، با تقدیم این دادخواست/درخواست و با استناد به ماده ۱۴۷ قانون اجرای احکام مدنی (یا مواد مشابه در سایر قوانین)، از محضر شریف آن ریاست محترم رسیدگی و صدور حکم بر رفع توقیف از مال متعلق به اینجانب و ابطال عملیات اجرایی نسبت به آن مورد تقاضاست. همچنین با توجه به ورود ضرر و زیان به اینجانب، صدور دستور موقت بر توقف عملیات اجرایی تا تعیین تکلیف نهایی، از دادگاه محترم استدعا می شود.

با تشکر و تجدید احترام
نام و نام خانوادگی
تاریخ
امضاء

نکات مهم در تکمیل و تنظیم نمونه درخواست ها:

• دقت در اطلاعات: تمامی اطلاعات هویتی، شماره های پرونده، مشخصات مال و مبالغ باید با دقت و بدون هرگونه اشتباه درج شوند. یک اشتباه کوچک می تواند فرآیند را طولانی کند.
• پیوست مدارک: حتماً تمامی مدارک و مستندات لازم را به صورت خوانا و ترجیحاً تصویر مصدق (کپی برابر اصل شده) به درخواست خود پیوست کنید. فهرست مدارک پیوست را در انتهای درخواست ذکر نمایید.
• امضاء: درخواست باید توسط شخص ذی نفع (یا وکیل قانونی او) امضاء شود.
• زبان حقوقی: حتی الامکان از زبان رسمی و حقوقی استفاده کنید و از به کار بردن عبارات محاوره ای یا احساسی خودداری نمایید.
• درخواست توقف عملیات اجرایی: در مواردی مانند اعتراض ثالث، اگر بیم فروش مال در مزایده می رود، می توانید ضمن درخواست اصلی، صدور دستور موقت بر توقف عملیات اجرایی را نیز از دادگاه تقاضا کنید.

تفاوت های کلیدی: رفع توقیف، ابطال عملیات اجرایی و توقف عملیات اجرایی

در فرآیند اجرایی و توقیف اموال، سه اصطلاح رفع توقیف، ابطال عملیات اجرایی و توقف عملیات اجرایی به کرات استفاده می شوند که هر یک معنا و کاربرد متفاوتی دارند. درک صحیح این تفاوت ها برای انتخاب اقدام حقوقی مناسب بسیار مهم است.

اصطلاح	توضیح مختصر	موارد کاربرد
رفع توقیف	به معنای برداشتن محدودیت از مال توقیف شده و اعاده آن به مالکیت و اختیار کامل صاحب آن است. این اقدام نشان می دهد که دلیل اصلی توقیف از بین رفته است.	پرداخت کامل بدهی ابرا یا گذشت طلبکار پایان یافتن مدت توقیف (در موارد خاص) احراز اشتباه در توقیف مال عدم رعایت تشریفات قانونی در توقیف که منجر به بی اعتباری آن شود
توقف عملیات اجرایی	به معنای توقف موقت و جلوگیری از ادامه اقدامات اجرایی (مثل مزایده یا فروش مال) است، بدون اینکه حکم توقیف کاملاً برداشته شود. این اقدام تا زمان تعیین تکلیف نهایی پرونده یا رفع ابهام، صورت می گیرد.	صدور دستور موقت در اعتراض ثالث اجرایی (برای جلوگیری از فروش مال تا رسیدگی به اعتراض) شکایت از عملیات اجرایی و نیاز به بررسی های بیشتر تعدیل یا تقسیط بدهی که مستلزم توقف موقت است تقاضای اعسار (در موارد خاص)
ابطال عملیات اجرایی	به معنای بی اعتبار و لغو کردن تمام یا بخشی از اقدامات اجرایی انجام شده در یک پرونده است، به دلیل وجود ایراد اساسی و قانونی در اصل فرآیند اجرا یا سند اجرایی. این ابطال، کلی تر از رفع توقیف بوده و ممکن است منجر به رفع توقیف نیز بشود.	ابطال سند لازم الاجرا (مثل ابطال چک یا سفته) ابلاغ نشدن صحیح اجراییه وجود ایرادات ماهوی یا شکلی جدی در فرآیند اجرا ابطال اصل حکم قضایی که مبنای عملیات اجرایی بوده است

در مجموع، رفع توقیف متمرکز بر مال توقیف شده و پایان دلیل توقیف است، توقف عملیات اجرایی به تأخیر انداختن موقت فرآیند اجرا اشاره دارد، و ابطال عملیات اجرایی به بی اعتبار کردن کل یا بخشی از فرآیند اجرا به دلیل نقص اساسی می پردازد.

اموال غیرقابل توقیف (مستثنیات دین): حقوقی که باید بدانید

قانونگذار برای حمایت از حداقل زندگی افراد بدهکار و جلوگیری از بی سرپناه شدن یا ناتوانی آن ها در ادامه حیات، برخی از اموال را «مستثنیات دین» اعلام کرده است. این بدان معناست که حتی در صورت وجود بدهی، طلبکار حق توقیف این اموال را ندارد. شناخت این اموال برای هر دو طرف دعوا (طلبکار و بدهکار) بسیار مهم است.

بر اساس ماده ۲۴ قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی مصوب سال ۱۳۹۴، مستثنیات دین به شرح زیر است:

1. منزل مسکونی که عرفاً در شأن محکوم علیه در حالت اعسار او باشد: این مهم ترین مستثنیات دین است. قاضی یا مسئول اجرا با توجه به وضعیت مالی و اجتماعی محکوم علیه، عرف جامعه و تعداد افراد تحت تکفل، تعیین می کند که آیا منزل مسکونی مورد توقیف در شأن او هست یا خیر. اگر خانه از حد شأن عرفی بالاتر باشد، ممکن است با دستور دادگاه آن را بفروشند و مبلغی معادل شأن محکوم علیه برای اجاره یا خرید مسکن ارزان تر به او بدهند و مابقی را بابت بدهی برداشت کنند.
2. اثاثیه مورد نیاز زندگی که برای رفع حوائج ضروری محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی لازم است: این شامل وسایل ضروری منزل مانند یخچال، اجاق گاز، مبلمان ساده، لوازم خواب و … می شود. اثاثیه لوکس و غیرضروری جزو مستثنیات دین محسوب نمی شود.
3. آذوقه موجود به قدر احتیاج یک ماهه محکوم علیه و افراد تحت تکفل وی: مواد غذایی و مایحتاج روزمره برای گذران زندگی برای یک ماه.
4. کتب و ابزار علمی، پژوهشی، دینی و حرفه ای و لوازم و ابزار کار که برای رفع نیازهای شغلی محکوم علیه لازم و ضروری است: این مورد شامل ابزار و تجهیزاتی می شود که فرد برای امرار معاش خود به آن نیاز دارد. مثلاً ابزار کار یک نجار، کتب یک استاد دانشگاه، یا تجهیزات یک پزشک.
5. تلفن مورد نیاز مدیون: یک خط تلفن و دستگاه تلفن که برای ارتباطات ضروری فرد لازم است.
6. مبلغی که در زمان اجرای حکم خلع ید یا قلع و قمع بنا، بابت ودیعه مسکن مورد نیاز برای اجاره بها پرداخت می شود: اگر فردی مجبور به تخلیه منزل خود باشد و برای اجاره منزل جدید به ودیعه نیاز داشته باشد، این مبلغ جزو مستثنیات دین محسوب می شود. این بند در سال ۱۳۹۴ به قانون اضافه شده است.

نکات مهم در خصوص تعیین مستثنیات دین و تشخیص آن توسط قاضی یا مسئول اجرا:

• تشخیص عرف: تشخیص عرفی بودن شأن منزل یا ضروری بودن اثاثیه، بر عهده قاضی یا مسئول اجرای احکام است که با توجه به شرایط پرونده، موقعیت اجتماعی و اقتصادی محکوم علیه و نظرات کارشناسی تصمیم می گیرد.
• درخواست و استناد: بدهکار باید با ارائه مدارک و مستندات لازم، از مرجع اجرا درخواست کند که اموال او را جزو مستثنیات دین قرار دهد و از توقیف آن جلوگیری کند.
• عدم قابلیت توقیف از ابتدا: این اموال از ابتدا قابل توقیف نیستند و اگر به اشتباه توقیف شده باشند، محکوم علیه می تواند برای رفع توقیف از آن ها اقدام کند.

مستثنیات دین یک حق قانونی است که هدف آن حفظ کرامت انسانی و جلوگیری از آسیب های جدی تر به بدهکار است، اما سوءاستفاده از این قانون نیز مجاز نیست و تشخیص نهایی بر عهده مرجع قضایی خواهد بود.

نکات حقوقی مهم، بایدها و نبایدها

پرداختن به مسائل حقوقی، به ویژه در مورد توقیف و رفع توقیف اموال، نیازمند دقت، آگاهی و اقدام صحیح است. در این بخش، به برخی نکات کلیدی و توصیه های مهم می پردازیم که می تواند راهگشای شما در این مسیر باشد.

اهمیت مشاوره با وکیل یا کارشناس حقوقی

یکی از مهمترین گام ها در مواجهه با توقیف اموال، مشورت با یک وکیل متخصص یا کارشناس حقوقی است. نظام حقوقی ایران پیچیدگی های خاص خود را دارد و هر پرونده، شرایط منحصر به فردی دارد. یک وکیل می تواند:

• شما را در شناسایی مرجع صالح راهنمایی کند.
• به شما در جمع آوری مدارک لازم کمک کند.
• متن درخواست یا دادخواست را به صورت کاملاً حرفه ای و حقوقی تنظیم کند.
• از حقوق شما در مراجع قضایی دفاع کند و مراحل پیگیری را به درستی انجام دهد.
• مشاوره تخصصی در خصوص مستثنیات دین، اعتراض ثالث و سایر جزئیات حقوقی ارائه دهد.

مراجعه به وکیل، در بسیاری از موارد، هزینه ها و زمان شما را به مراتب کاهش می دهد و از بروز اشتباهات جبران ناپذیر جلوگیری می کند.

سرعت عمل در پیگیری پرونده

در مسائل مربوط به توقیف اموال، زمان فاکتور بسیار مهمی است. تأخیر در پیگیری می تواند عواقب جدی داشته باشد:

• جلوگیری از مزایده: اگر مال توقیف شده قرار است به مزایده گذاشته شود، سرعت عمل در ارائه درخواست رفع توقیف، می تواند از فروش مال شما جلوگیری کند. پس از مزایده و فروش، بازگرداندن مال بسیار دشوار یا غیرممکن خواهد بود.
• جلوگیری از افزایش خسارات: هر چه توقیف طولانی تر شود، ممکن است خسارات بیشتری به شما وارد شود (مانند کاهش ارزش خودرو، عدم دسترسی به سرمایه در حساب بانکی).

هزینه های احتمالی و تعرفه های قضایی

فرآیند رفع توقیف ممکن است شامل هزینه هایی باشد که باید پیش بینی شوند. این هزینه ها شامل:

• هزینه دادرسی برای ثبت دادخواست (در صورت لزوم).
• هزینه کارشناسی (در صورت نیاز به ارزیابی مال یا بررسی مدارک).
• هزینه حق الوکاله وکیل (در صورت استفاده از وکیل).
• هزینه های اداری برای دریافت استعلامات یا کپی مدارک.

آگاهی از این تعرفه ها می تواند به شما در برنامه ریزی مالی کمک کند.

پیامدهای عدم اقدام به موقع برای رفع توقیف

نادیده گرفتن توقیف و عدم اقدام به موقع برای رفع آن می تواند پیامدهای بسیار ناگواری داشته باشد:

• فروش مال در مزایده: مهمترین و جدی ترین پیامد، فروش مال توقیف شده در مزایده عمومی برای وصول طلب طلبکار است. در این صورت، شما مال خود را از دست خواهید داد.
• افزایش بدهی: به بدهی اصلی، هزینه های اجرایی، تأخیر تأدیه و خسارات دادرسی نیز اضافه خواهد شد.
• انسداد حساب ها و محدودیت های دیگر: توقیف حساب بانکی می تواند فعالیت های مالی و تجاری شما را مختل کند. توقیف خودرو نیز مانع از استفاده و فروش آن می شود.

توجه به جزئیات و عدم ارائه اطلاعات غلط

در تمامی مراحل، دقت در ارائه اطلاعات صحیح و کامل بسیار حیاتی است. هرگونه اطلاعات غلط یا ناقص می تواند به ضرر شما تمام شود:

• مدارک را به صورت دقیق و خوانا ارائه دهید.
• در متن درخواست، حقایق را بدون اغراق یا کتمان بیان کنید.
• به شماره پرونده ها، تاریخ ها و نام افراد به درستی اشاره کنید.

شفافیت و صداقت در فرآیند حقوقی، نه تنها باعث ایجاد اعتماد می شود بلکه به تسهیل روند رسیدگی نیز کمک می کند.

نتیجه گیری: جمع بندی و اهمیت آگاهی حقوقی

رفع توقیف اموال، فرآیندی حقوقی و بعضاً پیچیده است که درک صحیح از مراحل و الزامات آن برای هر فردی که با این چالش مواجه می شود، ضروری است. همانطور که در این مقاله به تفصیل شرح داده شد، توقیف اموال به دلایل و اشکال گوناگونی از جمله توقیف اجرایی، تأمینی، دستوری و ثبتی صورت می گیرد که هر یک مراجع و تشریفات خاص خود را دارند. دلایل اصلی برای رفع توقیف نیز شامل پرداخت کامل بدهی، ابرا یا گذشت طلبکار، فسخ یا ابطال حکم توقیف و همچنین اشتباه در توقیف (اعتراض ثالث اجرایی) است.

مراحل گام به گام از شناسایی مرجع صالح و جمع آوری مدارک لازم گرفته تا تنظیم و ثبت درخواست و در نهایت پیگیری برای دریافت دستور رفع توقیف، همگی نیازمند دقت و توجه فراوان هستند. ارائه نمونه های کاربردی درخواست رفع توقیف، می تواند به عنوان راهنمایی اولیه برای تنظیم متن مناسب مورد استفاده قرار گیرد، اما تاکید بر مشورت با متخصصین حقوقی برای اجتناب از هرگونه خطای احتمالی، از اهمیت بالایی برخوردار است.

علاوه بر این، آشنایی با تفاوت های کلیدی بین رفع توقیف، ابطال و توقف عملیات اجرایی و همچنین شناخت اموال غیرقابل توقیف (مستثنیات دین)، به شما کمک می کند تا با دیدی بازتر و اطلاعات کامل تر، نسبت به حقوق خود آگاه شوید و بهترین تصمیم را در شرایط دشوار اتخاذ کنید. سرعت عمل، صداقت در ارائه اطلاعات و پیگیری مستمر، سه رکن اصلی در موفقیت فرآیند رفع توقیف اموال هستند.

در نهایت، اهمیت آگاهی حقوقی در تمام جنبه های زندگی، به ویژه در مواجهه با مسائل قضایی، غیرقابل انکار است. اطلاع از حقوق و تکالیف قانونی نه تنها از شما در برابر تضییع حقوق تان محافظت می کند، بلکه شما را قادر می سازد تا با اطمینان خاطر و مسیری صحیح، برای حل مشکلات حقوقی خود اقدام نمایید. در موارد پیچیده و دشوار، همواره توصیه می شود برای دریافت مشاوره تخصصی و پیشبرد پرونده خود، از کمک وکلای مجرب و متخصص در این زمینه بهره مند شوید.